Pijn is nu eenmaal inherent aan het leven. Er is echter een essentieel onderscheid tussen pijn en lijden. Pijn ervaren we op het moment dat we met verlies, ziekte of dood geconfronteerd worden. Een leven zonder pijn is ondenkbaar. Pijn roept vragen op over zin en betekenis van het leven. Het maakt dat we wakker blijven en het leven als boeiend en uitdagend kunnen ervaren. Lijden daarentegen is hetgeen wat we met tegenspoed doen. Het is het lang blijven vastklampen aan pijn maar het is evenzeer de onvrede en negativiteit over de dagelijkse tegenvallers en onverwachte dingen die we tegenkomen. Zo kan een file of een belastingsbrief al een bron zijn van ergernis of van piekeren en dus van lijden. Lijden is het negatief commentaar en het gemopper, het achtergrondlawaai in ons hoofd dat we de hele dag met ons meedragen. Lijden ontstaat ook als we er voor kiezen om van pijn te genieten. Pas als we ons bewust worden van onze drang tot zelfvernietiging en kunnen aanvaarden dat we zelf verantwoordelijk zijn voor ons lijden, kunnen we ons bevrijden van het onbewuste mechanisme om alles als kommer en kwel te ervaren. We krijgen dan de keuzevrijheid om te beslissen over hoe we het leven willen beleven. Lijden komt voort uit beperkt inzicht. Als we lijden in een breder kader kunnen plaatsen en de werkelijkheid leren ervaren die eronder ligt, hoeven we ons geen slachtoffer meer te voelen